در ادامه نوشته قبل به انواع دیگری از ازدواج ها در ایران  اشاره می گردد با این توضیح که برخی از این موارد ممکن است فقط در بعضی روستاها یا شهرهای کوچک وجود داشته باشد و انواعی دیگری هم حتما هست که آنرا به وقت دیگری می گذاریم.

 

ازدواج برای  قدرت و  ثروت   :

ازدواج برای پول و ثروت در مباحث اجتماعی همیشه مطرح بوده است. 

 نوعی که ربطی به عموم مردم نداشته  را در مباحث تاریخی و مبادلات بین سلاطین و متصرفین و... امرا و شاهزادگان همیشه خوانده و شنیده ایم ( برای مثال مراجعه کنید به خواستگاری سلطان مسعود غزنوی برای گرفتن جهیزیه آنچنانی از دختر خاقان ترک و...تاریخ اجتماعی ایران نوشته راوندی جلد چهارم.ص 50).

در سطح عموم نیز ,هستند جامعه شناسان  و صاحبنظرهایی که  نقش بسار مهمی برای پول در ازدواج قایل شده اند.

 گئورک زیمل فیلسوف و جامعه شناس  آلمانی ( george simmel 1858-1918) در مقاله  "فلسفه پول" تحلیل مفصلی در این باب نوشته است (1)ودیگران  بخاطر حساسیتی که این موضوع دارد, دیدگاه های مختلفی ارایه داده اند. 

 آنچه از همه مطالب می شود نتیجه گرفت  این است که در اغلب ازدواج ها بنوعی پول و ثروت  به عنوان  یک عامل مهم , نقش آفرینی می کند. و...

که حتما اینهم موافق  و مخالف  زیادی دارد که  فعلا مجبوریم از آنها بگذریم.

برگردیم به بحث اصلی خودمان یعنی ازدواج در سایه قدرت  و ثروت

 این نوع  ازدواج در  طیفی از خانواده های سنتی  نسبتا غنی و  صاحب منصب و مقام  تا رده های متوسط  افراد متمول تازه بدوران رسیده گاهی  دیده می شود .

 هدف طرفین در واقع  عشق و تمایل یا ذوق دلی و خوش آمدن یا نیامدن از یکدیگر که از شروط اولیه هر ازدواج واقعی است مطرح نیست, بلکه  بیشتر یک معامله قدرتی و انجام یک فعالیت تجارت گونه  ,مدنظر است تا دو طرف یا والدین و اطرافیان بتوانند از منافع جنبی آن هم بهره مند شوند.

 انتخاب همسر و چگونگی ازتباط در این نوع پیوند بر اساس تمکن مالی , میزان ثروت ودارایی و مقام و قدرت "رانت "ی است که هر کدام در عرصه ها ی مختلف بازار یا موقعیتی که دارند تعیین  و تنظیم می شود.

برای والدین و خانواده  حفظ موقعیت خاص" مقام "  ,"شغل" و  "سرمایه"  ای که دارند  به عنوان خط قرمز هایی است که فرزندان مکلفند  در هنگام  انتخاب همسر رعایت کنند  .

 -- ازدواج  اجباری دختران بعنوان "دیه " :

نوعی ازدواج که هنوز هم در میان برخی از اقوام و از جمله تعدادی از عشایر عرب خوزستان ذکر شده است.

وقتی که دو خانواده یا عشیره بزرگ در اختلافی با هم درگیر شده باشند و   فردی کشته  شده باشد, خانواده‌ قاتل‌ مکلف است به‌ عنوان‌ خون بهای فرد مقتول‌ دیه بپردازد و ..."یک‌ ،دو یا حتی‌ چهار زن‌ را به‌ عقد برادران‌ یا پسرعموهای‌ مقتول‌ درآورند تا ظاهرا میان‌ دو خانواده‌ قاتل‌ و مقتول‌ پیوند خونی‌ ایجاد شود ".(رجوع شود منبع (3

 ازدواج با بوی خاطره ( نوستالژیک) :

در بسیاری از روستا ها و حتی شهر ها رسمی  وجود دارد که وقتی  مردی در جوانی فوت  کند خانواده ها ترجیح می دهند  "زن بیوه " در همان خانواده باقی بماند و با یکی از برادران آن مرحوم دوباره ازدواج نماید.

بدین ترتیب معتقدندجایگزینی برادر,  آن حس قدیمی و  خاطره انگیزش را در خانواده حفظ کرده  و همسر و فرزندان نیز آسیب روحی کمتری از این فقدان خواهند خورد .

نوع دیگراز این دست , ازدواج هایی است که به دنبال شکست عشقی یا بقصد انتقام گیری از" معشوق بی وفا" و مانند آن صورت می گیرد.

 ازدواجی که حداقل یکنفر از همسران  در پس حلقه ازدواج  آشکاری که در انگشت دارد ,  گویی حلقه دیگری را که متعلق به فرد دیگریست در پس آن پنهان نموده  است .همان که گوید : خودم اینجا دلم اونجا ...

چنین پیوندی  که متاسفانه تعدادشان هم کم نیست از سوی  روانشناس ها ومشاورین اجتماعی مرتب مورد نقد و اعتراض بوده وآنرا نشانه بی صداقتی تلقی می کنندو نهایت منجر به عدم سلامت کانون خانواده و آثار زیانبار آن در آینده نزدیک خواهد شد..

-- ازدواج به قصد همدلی و رفع تنهایی:

این نوع رابیشتر در سن سالمندی و بین افراد پیر و از کار افتاده می بینیم.

مردیا  زنی که معمولا بدون همسر شده , فرزندان از خانه رفته اند یا اینکه  هستند ولی وقت کافی برای بودن با آنهارا ندارند و احساس تنهایی و بی کسی  شدید می کنند در صدد پیدا کردن زوج مناسب خود می گردند تا  همدلی بیابند وتنهایی شان  را پر کند.

معمولا اینها افرادی هستند که بتوانند حداقل هزینه زندگی و مخارج طرف مقابل را تامین کنند و همسر مورد نظر گاه حتی بدون علاقه زیاد و صرفا بعلت مشکلات مالی و یا ترس از تنهایی و مانند آن به این ازدواج علاقمند میگردند.

 ملاحظه شده بسیاری از این ازدواج هاکه ابتدا اینگونه آغاز می شوند  در استمرار خود توانسته با مهربانی ها و شوق زندگی که ایجاد می کند باعث سلامتی , طول عمر و شادی زوج های پیر و کهنسال گردد.

ا--ازدواج با رویکرد خدمت (ارباب وکلفت نوکری):

 مرد  یا  زنی که وضع مالی خوبی دارند اما  به دلایلی توان جسمی و یا روحی خود را از دست داده انداغلب با حمایت فرزندان یا نزدیکان ,  در یک ازدواج " شبه معامله" بصورت  رابطه آقا و کلفت یا خانم و  نوکر در اختیار هم قرار می گیرند  

این ازدواج اگر چه شباهتی به نوع قبلی دارد ولی در نیت و نوع رابطه کاملا متفاوت هستند. در اینجا رابطه یک سویه و از بالا به پایین و گاه بعلت معلولیت  و از کار افتادگی شدید یک طرف با رویکرد  شرعی و محرم بودن است که  برای کمک به دیگری  و به صورت دایم می باشد .

و تفاوتش با  کادر پزشکی  و پرستار خانگی که گاهی به بیمار سر می زنند  در همین دایمی بودن ونظارت با یا بدون فرزندان یا خانواده  است  که در نوع  قبلی وجود ندارد.

ازدواج های ایثارگرایانه:

این نوع طیف وسیعی را شامل می گردد ولی بارزترین آنها   وقتی است که  یک طرف با  اینکه می داند طرف مقابل دچار مشکل حادی مانند معلولیت دایم و یا نقصانی است که هر گز بهبود نمی یابد ,یا همسر انتخابی طول عمر چندانی ندارد و...  فقط بخاطر اعتقاد به باور های انسان دوستانه یا تکالیف دینی و مذهبی یا دلسوزی شدید و مانند آن ازدواج می کند .

 معمولا در ازدواج هایی که بر مبنای گذشت و ایثار یک طرف بنا می شود  در واقع او قبول می کند که تمام سختی ها و مشکلات زندگی طرف دیگر را ( گاهی در کنار همه مسئولیت ها ,کارهایی مانند لگن گذاشتن زیر بدن بیمار, حمل و نقل ,تمیزکاری و حمام  و ...)را بدوش بکشد و از لذایذ معمول زندگی رایج صرفنظر کند.

تفاوت این نوع با شیوه  های قبلی  این است که در اینجا تصمیم گیرنده و ایثار کننده نگاه مالی ندارد یا اینکه اگر داشته باشد شرط اصلی او نیست .

ازدواج نذری:

در بعضی از مناطق کشور و حداقل در جنوب ایران و  برخی از اقوام لر و یا عرب ها برای  بعضی از سید ها احترام خاصی قایل هستند و از نظر تقدس بسیار به آنها باور دارند ( از جمله این سادات در نواحی بوشهر ودر منطقه  "گماران " ساکن بوده اند.اینها از زمان های قدیم قرب و منزلت معنوی ویژه ای هم در نزد مردم و هم از نظر دولت ها و حکومت ها داشته اند و هنوز هم دارند .)

در ازدواج نذری که بین برخی  اقوام رایج است افرادعهد می بندند که  اگر فلان نیازشان براورده شود (گاه حتی فقط بخاطر باوری که به سیدی  و جدبزرگوار او و کراماتی که از او دیده اند  )  دختری را قبل از تولد یا  از  همان بدو تولد نذر می کنند که بعد از رسیدن به سن بلوغ به عقد آن "سید" در آورند و... به منابع 2 و 3 مراجعه شود.

ازدواج حمایتی با نیت خیرخواهانه:

در این نوع که معمولا داماد مردی است که  دستش به دهنش می رسد , به دلایل مختلف و از جمله  بخاطر تمکن مالی اش و یا بخاطر تعصب طایفه و قوم مکلف می شود که یک یا  چند نفر از زنان و دخترانی را که از سن ازدواجشان گذشته, باانجام  ازدواج تحت حمایت خود قرار بدهد.

 من خود با یکی از اینگونه مردان در صحبت بودم که وقتی او که فردی درسخوانده بود تمایلی به اینکار نشان نمی داد , خانمش که او هم درسخوانده و البته از همان طایفه بود عمل مرد را نوعی بی تفاوتی به خانواده تلقی می کرد. او بر سر این ماجرا مدتی از همسرش دلخور بود که :"چرا نسبت به قومش بی تفاوت می باشد  و با اینکه شاهد بی شوهری دختران فامیل  و سختی زندگی آنهاست ولی  کاری برای حتی یکی از  آنها نمی کند  و...

ازدواج زن ایرانی با مرد افغانی :

این نوع ازدواج که از اقامت طولانی مدت مهاجرین افغان در ایران بوجود آمده امروزه به یکی از چالش های جدی زن ها و فرزندان و گاه شوهران در ایران و افغانستان تبدیل گردیده است.بیشتر را در سایت ایسنا بخوانید : www.isna.ir  

ازدواج های قومی -عقیدتی:

موارد بسیاری است که ازدواج تحت تاثیردستورات و اعتقادات  قومیتی یا دین و مذهب خاص و مانند آن رنگ و بوی دیگری می گیرد و اینجا مبنای علاقه و تمایل و سایر شرایط ازدواج تحت تاثیر اینگونه عوامل فراموش می شوند.

مثال ها فراوانند و از جمله :

.ممنوعیت  ازدواج بعضی اقوام با دختر یا پسری ازطایفه یا قومی  غیرخودشان .

.ازدواج اجباری پسر عمو و دختر عمو  در بعضی فامیل ها و... عشایر و اقوام

.ازدواج  سید با غیر سید در بسیاری موارد ممنوع شده است.منبع 3

ازدواج مسلمان با ادیان  و مذاهب دیگر  و برعکس آن ها که اغلب  باید موازین و چارچوب هایی را توجه کرد.

بعضی اقلیت ها  اصرار دارند که  به ازدواج درون گروهی پایبند باشندبا این هدف که بتوانند موجب ازدیاد نسل و تعداد بیشتر خود شوند و در اینصورت قوم یا گروه از جوانان خود می خواهند که در باب ازدواج و خانواده  اهمیتی به  عشق و علاقه مندی  به هر کس ندهند .

عده ای  دیگرمانند" کولی ها "آنقدر به فرهنگ شان وابسته هستند که در طی قرن ها و در سراسر جهان این وحدت نظر و عمل را داشته اند  که کمتر موافق فاش شدن ارتباط هایشان از طریق پدیده ای مانند ازدواج باشند.

ازدواج دانشجویی:

ازدواجی را می گوییم که 1- "دختر و پسر " 2- "در زمان تحصیل در دانشگاه "به هم علاقمند می شوند و به آن تن می دهند.

دو شرط  مربوط یعنی حین تحصیل بودن و اینکه هر دو طرف دانشجو باشند  ( نه فقط یکنفر ) با توجه به شرایط سنی و  محدود بودن شناخت ها و ارتباط هایی که اغلب دور از چشم والدین ایجاد می کنند و گاه تحصیل انها را تحت تاثیر قرار می دهد ( مثبت یا منفی ) چالش هایی را برای جوانان و والدین  ایجاد نموده که لازم است به آن توجه گردد. 

ازدواج مجازی :

وجود اینترنت و دسترسی راحت به فرد مورد علاقه بدون در نظر گرفتن فاصله زمانی و مکانی ,نبود  دردسرها و مشکلات آشنایی و ...در سال های اخیر بحث ازدواج مجازی را مطرح کرده است.

 ناشناخته بودن  و پنهان شدن در زیر نقاب شخصیتی واقعی یا دروغین ازیک سو و برعکس آن امکان  شناخت بدون پرده پوشی و صریح تر  از شخصیت افراد در مواردی که پیش زمینه ای از او نداریم و عوامل بسیار دیگر  جذابیت اینگونه روابط را برای خیلی  از جوانها و حتی متاهل ها بیشترنموده است.

وجود سایت های "همسریابی " مختلف در فضای نت و انواع امکانات چت روم های عمومی ,خصوصی , نرم افزارهای گوناگون و شبکه های مجازی شرایطی ایجاد نموده که گاه افرادی همانند دو نفر همسر به رفع نیازهای مختلف خود می پردازندو...

به استثنای سایت ها ومراکزی که فاقد هویت معتبر و شناخته شده ای هستند ,بسیاری از کارشناس ها نفس وجود چنین سایت هایی را که با مدیریت کارشناس های دلسوز و مشاورین خانواده مجوز دار زیر نظر دولت اداره می شوند را مانعی برای  ارتباط جوانها نمی دانند .مشروط به اینکه اولا هماهنگی های لازم با خانواده صورت گرفته باشد و دوم اینکه سطح ارتباط متناسب با سن و سال در محدوده آشنایی بیشتر و مقدمه ای برای تحقق یک ازدواج واقعی باشد. 

و...

 Image result for internet marriage

  

جمعبند کنیم که بسیاری دیگر از انواع ازدواج ها هست ( بعضی مشاغل که حتما باید با  گروه خودشان ازدواج کنند و مانند اینها که اگر بخواهیم ذکر کنیم ...مثنوی هفتاد من کاغذشود. 

 منابع :

1- مقاله "فلسفه پول "گئورک زیمل ترجمه جواد گنجی

 http://www.migna.ir/vdce.e8xbjh8ew9bij.html

 

2- راجع به سادات گماران :

(http://liravi.mihanblog.com/post/396 

 3-در مورد  انواع ازدواج در بین عشایر عرب به مقاله :

" آیین فصل " ...نوشته یوسف عزیزی بنی طرف با جستجو در نت

4-برای مطالعه در باب ازدواج سفید مطلب زیر مفید است.

                                               www.asriran.com/fa/news/344601

5- در مورد ازدواج با مهاجرین   به سایت ایسنا : 29  دیماه 93

با عنوان : زنان مراقب ازدواج با اتباع افغان باشند                                                  www.isna.ir/fa/news

6-اگر هم علاقمند به مطالعه در انواع جدید ازدواج در دنیا  هستید  از جمله به سایت زیر مراجعه کنید:

 http://listdose.com/top-10-different-types-marriages -