مفهوم ازدواج و خانواده در دوران جدید مدام در حال تغییر و تحول بوده است.

امروزه اگر تمایل جوانها به ازدواج کمتر شده است دلایلش را نباید فقط بخاطر مشکل های اقتصادی و بیکاری و مانند آن دانست ( اگر چه این ها موجبات گرفتاری های دیگری خواهند شد که باید در جای خود به آن پرداخت )  بلکه باید آنرا به عنوان یک موضوع جدید کارشناسی و در کنار سایر تحولات دید.

موضوع ازسکه افتادن ازدواج  که این روز ها شاهدش هستیم  تنها جوان های بیکار و مشکل دار  را شامل نمی شود  بلکه حتی آنها هم که در این زمینه ها تنگنایی ندارند با شرحی که خواهد آمد  در خیلی موارد نگاه قشنگ و زیبای سابق را نسبت به" بودن با  فرد دیگری بعنوان همسر  " از دست داده اند.

نه تنها در مورد جوانان بلکه آمار  افرادی که در سالیان دور تر ازدواج کرده اند و اینک در نیمه های راه زندگی هستند, مثلادر  سنین حدود 50 سال و حتی بیشتر هستند , آنهم نشانگر آن است  که درصد بالایی ( بیش از 50 در صد ) از آنها  چندان به ازدواجی که کرده اند شوق نشان نمی دهند و این را در طلاق عاطفی شان مشاهده می کنیم.

بحث کارشناسی  و علت یابی چنین موضوعی نیاز به بررسی و اظهار نظر صاحبنظرها و اندیشمندان این حوزه ها دارد ولی آنچه  افرادی مثل من که بیشتر با خانواده ها و والدین سرو کار داریم می توانیم نگرانش باشیم چالش های  بین والدین و فرزندان از یک سو و جوانها در خودشان است  که همه  ناشی از نگرانی از آینده می باشد.

یکی از دلایل این دلواپسی های والدین  این است که می خواهند به زور و تحمیل  وضعیت امروز جوانان را با دنیایی که  خودشان  در گذشته داشته اند  قیاس کنند و مسایل را به همان شیوه حل نمایند.

 اصرار مکرر و فشار مضاعف به دختران و پسران جوان  برای گرویدن به ازدواج بدون شناخت عوامل  موجود وجنبه های دیگر زندگی و اهمیت هایی که خانواده می تواند داشته باشد  ممکن است همان گرفتاری هایی را برای مردان و زنان آینده  ما به بار بیاورد که در گذشته به شکلی دیگر اتفاق افتاده و امروز نتیجه اش آن شده که فرزندان می گویند :" اگر ازدواج خوب است چرا خودتان اینهمه از ازدواجتان بد می گویید و نارضایتی دارید؟"( یعنی همان طلاق عاطفی )

ازدواج را هر نوع که تعریف کنیم بایستی در نظر بگیریم که آن یک پدیده زیستی اجتماعی است که بین دو جنس مخالف برقرار می گرددولی  در کنار تحولات خانواده و متناسب با شرایط موقعیت ها و دوران تحولات اجتماعی اقتصادی  مفاهیم و اهدافش در طول زمان ثابت نبوده بلکه مدام تغییرکرده است.

اگر بخواهیم تفکیکی بین" خانواده انسانی "و  خانواده  در بعضی از موجودات و جانوران عالی تر (مانند بعضی از انواع میمون ها ) از این لحاظ قایل شویم به همین نکته بسنده کنیم که در این ها بیشتر انگیزه های فطری و ثابت و"درون نهاده ها " ودر انسان علاوه بر آن احساس نیازهای واقعی ,عامل شرایط و تحولات اجتماعی و اقتصادی و "برون نهاده ها " نقش اساسی در تغییر شکل  ازدواج و خانواده را دارد.

بعضی از این عوامل عبارتند از :

  تسهیل ارتباطات  , تغییر نوع  و روش های کار, آمدن ابزار و تجهیزات  و وسایل جدید تولیدی , آگاهی هاو تماس مدام با سایر فرهنگ ها وشناخت از  زندگی سایر مردم دنیا,  تاثیر عوامل زیست محیطی در تغییر خلق و حتی نقش انواع مواد غذایی , شیمیایی و انواع اشعه و...در کاهش هورمون های جنسی , وجود امکانات جدید موبایل و تابلت و تعدد وسایل مشغول کننده و سرگرمی و.تحولات اجتماعی اقتصادی و تغییر نگاه  در ارتباط بین زن و مرد ..و ده ها عامل دیگر همه و همه موجب گردیده که نگاه به خانواده و ازدواج در عصر اینترنت را با دوران های قبل از خود کاملا متفاوت نماید.

با مختصری که گفته شد مشاهده می کنیم که جوان امروز اگر تمایلی به ازدواج مانند گذشته ندارد  ریشه اش را باید در عوامل فوق دیدو  در بسیاری موارد هم دیده شده که اگر هم ازدواج کند(به استثنای بعضی خانواده های سنتی ) دیگر نمی توان همان کارکرد و اهداف را که گذشته ناظر بر امر ازدواج بود را از آن توقع داشت. 

 با نگاهی سطحی به  "دور و بر "خود  انواعی از ازدواج ها می بینیم که حتما در خانواده های مختلف و بافت های گوناگون متفاوت خواهد بود واینجا به بعضی از آنها اشاره می شود .

این تنوع  اگر چه دقیق نیست ولی ارزش آنرا دارد که به هنگام تصمیم گیری برای ازدواج فرزندمان بدانیم که او واقعا دنبال چه چیزیست و چه نوع ازدواج یا خانواده ای را می خواهد داشته باشد ؟

ازدواج دایم:

ازدواج بین یک مرد و یک زن با رعایت قوانین عرفی قانونی و ثبت در یکی از دفاتر رسمی ازدواج با هدف تکمیل یکدیگر و زناشویی مناسب , حفظ و اهمیت به چارچوب های خانواده و پیشینه اصل و نسبی  با یا بدون فرزند آوری .

در چنین ازدواجی معمول است که  در صورت فرزند آوری توجه به مهربانی و مهرورزی به فرزند و  آموزش وپرورش آنها امر مهمی است بعلاوه  بودن در زیر یک سقف مشترک تا پایان عمر و با ذوق و شوق با  هم  زندگی کردن با هدف تکامل ارزش های فردی خانوادگی و انسانی به توافق در می اید.

ازدواج موقت :

این همان است که به صیغه معروف است و دارای ضوابط و قوانین خاص خود از جمله  صیغه عقد و... است که رعایت موازین  قانونی و شرعی را لازم دارد.

ازدواج دایم با هدف کوتاه مدت  :

ازدواجی که چند سالی مد شده است و اگر چه شکل و شمایلش "دایمی" است ( همه آداب و مراحل را دارد ازجمله خواستگاری و ثبت در دفتر رسمی و انجام مراسم عروسی و ...)و خلاصه همه چیزش ظاهر همیشگی دارد ولی هدف داماد یا عروس  و روند امور برای "زمان دایم " طراحی نشده است و از همان ابتدا برای عروس و داماد و گاه برای والدین هم مشخص است که این  وصلت به قصد  همیشه نیست .

این نوع ازدواج را هم در بین ثروتمندان و هم در طبقه متوسط  اغلب می توان دید.

 بیشتر در بین فرزندان افراد پولدار و  با امکانات فول که  در ذهن شان همه چیز قابل معامله  می باشد مشهود است.

 چون ثروت زیادی دارند و اغلب هم تازه به دوران رسیده هستند می بینند فرزنشان نیاز به جنس مخالف دارد و نیاز به یک همبازی !دارد  در کنار ماشین و ...موافقت می کنند که تدارک چنین ازدواجی را ببینند تا فرزندشان مدتی مشغول شده  و از تنهایی رها شود.

نوع عمومی ترش بین جوانانی است که بر عکس گروه اول ,  پول و ثروت زیادی ندارند   ولی پر مدعا هستند و تفکر سهل گیرانه  نسبت به زندگی و ازدواج دارند و چنین  استدلال می کنند که :

 "ازدواج قرار نیست برای همیشه باشد بلکه "مدتی با هم خواهیم بود. اگر هم از هم خوشمان نیامد و همدیگر را نخواستیم از هم جدا می شویم " و...( همین تفکری که انتهایش این است که بگفته آمار ها بیش از 35 در صد جوانان در سه سال اول بعد از ازدواج از هم جدا می شوند )

 ازدواج سفید:

در این شکل  زن و مرد بدون اینکه در" دفتر رسمی " پیوند  زندگیشان را ثبت کنند  با تظاهر به زن و شوهر بودن خانه ای می گیرند و  گاه چند سالی را با هم مانند یک زوج  واقعی زندگی می کنند .

این نوع ازدواج که تقلیدی از خارجی هاست ممکن است به ازدواج دایمی بی انجامد یا اینکه خیلی راحت طرفین از یکدیگر جدا شوند. 

ازدواج دایم - دوره ای:

ازدواجی که  معمولا در قالب ازدواج  دایمی است ولی عملا گاه برای مدت چند سال و یا حتی تا آخر عمر  به علت اشتغال همسر, زمان با هم بودن زوجین محدود به چند روز در ماه می شود .

نمونه این ازدواج در بین کارکنانی که به اقتضای کار در مناطق نفتی  و گازی و یا پروژه های گوناگون کار می کنند ( انواعی از کار  اقماری ها )دیده می شود.

اشکال خفیف تر در بین  بعضی نظامیان , برخی  از کادر پزشکی , خلبان های برون مرزی و رانندگان حمل و نقل جاده ای ترانزیتی و...وجود دارد.اینها دویا سه هفته کار می کنند و چند روز استراحت دارند  . در اینجا مفهوم خانواده در واقع فقط برای چند روز یا یکی دو هفته فقط  "دایر "است  . 

خیلی وقت ها همسر  قبل از ازدواج اطلاع ندارد که ازدواجی که دارد انجام می دهد امکان دارد  در اهدافش چنین خانواده ای را  برای تمام عمر در نظر گرفته است. 

ازدواج دایم -فصلی.

این نوع ازدواج بیشتر در بین افراد متمول و دو تابعیتی ( ایرانی و ..؟)مدتی است رایج شده است .بدین ترتیب است که یکی اززوجین مثلا  شوهر در ایران سکونت دارد ولی  همزمان خانه ای هم در یکی از کشورهای خارج برای همسر و فرزندان خریداری یا اجاره می کند.

زن و فرزند( اگر فرزند داشته باشد )  در کشور مربوط زندگی  یا تحصیل می کند  و همسر هم با توافق هایی در اینجا به اشتغال بکار و کسب درآمد ادامه می دهد ولی هر چند ماه یکبار سری به آنها می زند و ضمن تامین مخارج زندگی شان  از دور نظارت نموده وعملا شرایط تاهل خود را حفظ می کنند.

 شکل  دوم این نوع  ازدواج گاهی هم بین  مرد های ایرانی ساکن شیخ نشین های خلیج فارس که زنی در یکی از شهرهای ایران اختیار کرده  برقرار می شود .

نمونه دیگر ساده ترش  از سالیان دور بین بعضی از زوجین که شوهر  به دلایلی مجبور به سکونت در شهر دیگری  است وجود دارد. در این شکل شوهر ( که گاه ممکن است همسر یا همسران دیگری هم داشته باشد ) هر چند ماه یکبار سراغ  زن و فرزندانش آمده و ضمن رسیدگی به  آنها  مدتی پیش آنها می ماند  و مجددا به محل زندگی دیگر خود بر  می گردد  .

 ازدواج  های کوتاه مدت   - با هدف مهاجرت:

این نوع ازدواج قبلا بیشتر رایج بود ولی با تغییر بعضی از قوانین در  ایران و برخی کشور ها از تعدادآنها کاسته شده  و یا شکل قبلی تغییر یافته است .

در این نوع ازدواج یک طرف که "خارجی "است یا   "ایرانی ولی مقیم و ساکن یکی از کشورهای آنطرف آبی" است , متعهد می شود که  با گرفتن امتیاز یا وجوهی  ازطرف دیگر او را  به عنوان "همسر" خود به کشور مورد نظر ببرد.

این ازدواج صوری که در یک دفترخانه رسمی ثبت می شود به شکل دایم ( با نیت موقت ) بسته می شود ولی همینکه امکان مهاجرت شخص در کشور مورد نظر فراهم شد ممکن است با توافق طرفین ملغی  گردد.

و...

در نوشته بعدی و در ادامه به بعضی دیگر از انواع ازدواج ها اشاره می کنیم با این توضیح که :

نوشتن بعضی از این گونه ها  صرفا بیان و ذکر آنهاست که  بیشتر نظر شخصی است و اگر چه هر کدام نیاز به نقد و بررسی جداگانه دارد  ولی  در اینجا بدون هرگونه  اظهار نظری آمده است.

در نوشته بعد خواهیم خواند: 

ازدواج تجارت گونه

ازدواج عقیدتی  

ازدواج دایم با حس  نوستالژیک :

ازدواج به قصد همدلی و همدردی

ازدواج با رویکرد خدمت و کلفت نوکری

ازدواج های ایثارگرایانه

ازدواج نذری

ازدواج با نیت خیرخواهانه

ازدواج های قومی نژادی

ازدواج های مجازی 

و... 

 

 شما بطور کلی در این موارد چه فکر می کنید؟ اگر موافق یا مخالف نکته ای هستید نظرتان را بگویید تا استفاده کنیم. اگر هم از هر کدام نمونه ای دارید یا علاوه بر این ها انواع  دیگری می شناسید که شنیده یا دیده باشید لطفا برای ما و خوانندگان تجربه اش را منتقل کنید تا یاد بگیریم ؟

این عکس چه نوع ازدواجی را به ذهن می آورد ؟